90 วันเข้าพรรษา…จุดเริ่มต้นของชีวิตใหม่ที่ไร้แอลกอฮอล์
“แก้วเดียวเอง ไม่เป็นไรหรอก” หลายคนอาจเคยได้ยินประโยคเหล่านี้ในวงสังสรรค์ จนกลายเป็นเรื่องปกติที่ไม่มีใครรู้สึกแปลก แต่สำหรับคนที่กำลังตั้งใจงดเหล้า คำพูดสั้น ๆ เหล่านี้กลับเป็นบททดสอบสำคัญ เพราะหลายครั้ง สิ่งที่ทำให้การเลิกเหล้าสะดุด ไม่ใช่ความอยากดื่ม หากเป็นความยากที่จะปฏิเสธคนใกล้ตัว
ทุกปี ช่วงเข้าพรรษาซึ่งมีระยะเวลา 90 วัน จึงกลายเป็นโอกาสสำคัญที่คนไทยจำนวนมากเลือกใช้เป็นจุดเริ่มต้นของการงดเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ ทั้งจากความศรัทธาทางศาสนา ความตั้งใจดูแลสุขภาพ หรือการอยากพิสูจน์ให้ตัวเองเห็นว่าสามารถเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมได้จริง
แต่การเริ่มต้นเพียงอย่างเดียวอาจไม่เพียงพอ เพราะการรักษาความตั้งใจให้ครบตลอด 90 วัน ยังต้องอาศัยแรงสนับสนุนจากครอบครัว เพื่อน ชุมชน และสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อการเปลี่ยนแปลง แม้คำชวนดื่มจะยังพบเห็นได้ในสังคม แต่ภาพรวมการดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ของคนไทยกลับลดลงอย่างต่อเนื่อง จากกว่า 8 ลิตรแอลกอฮอล์บริสุทธิ์ต่อคนต่อปี เหลือประมาณ 6 ลิตรในปัจจุบัน
อย่างไรก็ตาม ผลกระทบจากการดื่มยังคงเกิดขึ้นในหลายครอบครัวและหลายชุมชน ขณะที่ผลการรณรงค์งดเหล้าเข้าพรรษาปี 2568 พบว่า มีผู้สามารถลด ละ หรือเลิกดื่มได้กว่า 8.6 ล้านคนและเกือบ 90% ของผู้ที่ลดหรือเลิกดื่มมีสุขภาพและคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น
ตัวเลขเหล่านี้สะท้อนว่า การเลิกเหล้าไม่ใช่เรื่องที่เป็นไปไม่ได้ แต่สิ่งที่น่าสนใจยิ่งกว่า คือ อะไรที่ทำให้บางคนสามารถก้าวข้ามคำชวนในวงเหล้า รักษาความตั้งใจได้ตลอด 90 วัน และเปลี่ยนการงดเหล้าในช่วงเข้าพรรษาให้กลายเป็นจุดเริ่มต้นของการเปลี่ยนแปลงในระยะยาว
คำตอบของคำถามนี้ ไม่ได้อยู่ในทฤษฎีหรือคำแนะนำเพียงอย่างเดียว แต่สะท้อนผ่านประสบการณ์จริงของผู้คนที่เคยก้าวข้ามช่วงเวลาที่ยากที่สุดของการเลิกเหล้า
เรื่องราวเหล่านี้ ถูกถ่ายทอดบนเวทีเปิดตัวโครงการรณรงค์ฤดูกาลสุขปลอดเหล้าและงดเหล้าเข้าพรรษา ปี2569 ภายใต้แนวคิด 90 วัน Challenge เก็บแต้มชีวิตที่ดีกว่า ซึ่ง สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) ร่วมกับสำนักงานเครือข่ายองค์กรงดเหล้า (สคล.) จัดขึ้นเมื่อวันที่ 21 กรกฎาคมที่ผ่านมา
นพ.พงศ์เทพ วงศ์วัชรไพบูลย์ ผู้จัดการกองทุน สสส. กล่าวว่า หัวใจของการรณรงค์งดเหล้าเข้าพรรษาปีนี้ คือการชวนคนไทยใช้ช่วงเวลา 90 วันของการเข้าพรรษา เป็นจุดเริ่มต้นของการเปลี่ยนแปลง เพราะเป็นช่วงเวลาที่นานพอให้ผู้ดื่มได้เห็นผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นจริง ทั้งสุขภาพที่แข็งแรงขึ้น มีสติในการใช้ชีวิต ความสัมพันธ์ในครอบครัวที่ดีขึ้น รวมถึงมีค่าใช้จ่ายลดลง จนหลายคนตัดสินใจเดินหน้าลด ละ หรือเลิกดื่มต่อแม้พ้นช่วงเข้าพรรษาแล้วก็ตาม
นอกจากนี้ นพ.พงศ์เทพยังกล่าวว่า แนวคิด 90 วัน Challenge เก็บแต้มชีวิตที่ดีกว่า ไม่ใช่เพียงการสะสมแต้มเพื่อสุขภาพของตนเอง แต่คือการสะสม แต้มชีวิต ให้กับครอบครัว คนที่รัก และคนรอบข้าง เพราะเมื่อคนหนึ่งเริ่มเปลี่ยนพฤติกรรมก็สามารถสร้างแรงบันดาลใจให้คนรอบตัวหันมาดูแลสุขภาพตาม จนเกิดการเปลี่ยนแปลงในวงกว้าง
นายธีระ วัชรปราณี ผู้อำนวยการสำนักงานเครือข่ายองค์กรงดเหล้า (สคล.) กล่าวว่า การชวนให้คนเลิกเหล้าไม่ใช่แค่รณรงค์แต่ต้องมีระบบดูแลที่เหมาะสม ซึ่งปีนี้เครือข่ายชมรมคนหัวใจเพชรกว่า 418 แห่งทั่วประเทศ ใช้แบบประเมิน AUDIT Score คัดกรองผู้ดื่มและวางแนวทางช่วยเหลือให้เหมาะแต่ละคน และถูกต่อยอดเป็นโมเดลต้นแบบในหลายพื้นที่ทั่วประเทศ และพิสูจน์ให้เห็นว่า เมื่อชุมชนร่วม ชวน ช่วย และดูแลการเปลี่ยนแปลงก็เกิดขึ้นได้จริง
นางกัลยา สังวาลย์ทอง ประชาคมจังหวัดเชียงราย กล่าวว่า โมเดลชุมชนบ้านใหม่โพธิ์งาม อำเภอเวียงชัย จังหวัดเชียงราย ใช้การคัดกรองผู้ดื่มด้วยแบบประเมิน AUDIT เพื่อแยกระดับความเสี่ยงและวางแนวทางช่วยเหลือที่เหมาะสม โดยผู้ที่มีภาวะติดสุราจะได้รับการส่งต่อเข้ารับการบำบัด
ส่วนผู้ดื่มกลุ่มเสี่ยงต่ำและปานกลาง จะมีแกนนำชุมชน อสม. และชมรมคนหัวใจเพชรคอย เยี่ยมบ้าน เยี่ยมใจ ติดตามและให้กำลังใจอย่างต่อเนื่อง เพื่อให้การเลิกเหล้าเป็นเรื่องที่ชุมชนร่วมกันดูแล
ด้าน นายยงยุทธ เจริญ ผู้ใหญ่บ้านบ้านใหม่โพธิ์งาม เล่าว่า จุดเปลี่ยนของชีวิตเกิดขึ้นหลังเกือบเสียชีวิตจากการดื่มหนัก ทำให้ตระหนักว่าตนเองเป็นทั้งผู้นำครอบครัวและผู้นำชุมชน จึงตัดสินใจเลิกเหล้าตลอดชีวิต เพื่อเป็นแบบอย่างและชวนคนในชุมชนเดินไปสู่เส้นทางเดียวกัน จนวันนี้เขากลายเป็นต้นแบบของผู้ที่ตัดสินใจเลิกเหล้า และชวนคนในชุมชนให้กลับมาเริ่มต้นชีวิตใหม่
นางสาวจิรัชยา สุขจิตร แกนนำชุมชนบ้านหนองแสงพัฒนา จ.บึงกาฬ กล่าวว่า โมเดลชุมชนบ้านหนองแสงพัฒนา เริ่มจากการชวนคนในชุมชนงดเหล้าเข้าพรรษาก่อนต่อยอดสู่การสร้างสภาพแวดล้อมปลอดเหล้า ทั้งงานศพปลอดเหล้าและกิจกรรมสร้างรายได้ โดยรวมกลุ่มสตรีผลิตกล้วยฉาบเปี่ยมสุข สร้างรายได้เสริมให้ครัวเรือน ควบคู่กับการส่งเสริมการออม ทำให้ผู้ที่ลด ละ เลิกเหล้า เห็นว่าการเลิกเหล้าไม่ได้มีแค่สุขภาพที่ดีขึ้น แต่ยังสร้างความมั่นคงทางเศรษฐกิจให้ครอบครัวได้จริง
ด้าน นายธีรวัฒน์ มาตรขาว เล่าว่า หลังตัดสินใจเลิกเหล้าพร้อมภรรยา ทั้งคู่เริ่มคำนวณว่าในแต่ละครั้งต้องเสียเงินกับการซื้อเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ไปเท่าไร ก่อนเปลี่ยนเงินก้อนนั้นมาเป็นเงินออม จนสามารถซื้อทองคำ ซื้อที่ดิน และสร้างบ้านได้สำเร็จ เขาบอกว่าความภูมิใจไม่ได้อยู่แค่การเลิกเหล้าได้ แต่คือการได้เห็นคนในชุมชนอีกหลายคนเริ่มต้นลด ละ เลิกเหล้าไปด้วยกัน
ศาสตราจารย์ แพทย์หญิงรัศมน กัลยาศิริ ผู้อำนวยการศูนย์ปรึกษาเพื่อการเลิกสุราและการเสพติด กล่าวว่า โมเดลการบำบัดผ่านสายด่วนเลิกเหล้า 1413 เป็นอีกทางเลือก สำหรับผู้ที่ต้องการลด ละ หรือ เลิกดื่มอย่างปลอดภัย โดยมีผู้เชี่ยวชาญคอยให้คำปรึกษา ประเมินระดับความเสี่ยง ติดตามอาการ และส่งต่อเข้าสู่การรักษาเมื่อจำเป็น
ที่สำคัญ สายด่วนไม่ได้ดูแลเฉพาะผู้ดื่มเท่านั้น แต่ยังเป็นจุดเริ่มต้นให้ครอบครัวและคนใกล้ชิดเข้ามามีส่วนร่วมในการเปลี่ยนแปลง เพราะหลายกรณีเริ่มจากสมาชิกในครอบครัวโทรเข้ามาขอคำปรึกษา ก่อนจะค่อย ๆ ชวนผู้ดื่มเข้าสู่กระบวนการรักษา จนสามารถลด ละ หรือเลิกดื่มได้สำเร็จ
เมื่อเรื่องราวจากผู้คนและชุมชนต้นแบบร้อยเรียงเข้าด้วยกัน ชัดเจนว่าการเลิกเหล้าไม่ใช่เรื่องกำลังใจเพียงอย่างเดียว แต่ต้องมีผู้คนรอบข้างและระบบสนับสนุนที่คอย ชวน ช่วย และดูแล เพราะการงดเหล้าช่วงเข้าพรรษาอาจเกิน 90 วัน หากมีโอกาสและแรงสนับสนุนที่ดี 90 วันนั้นก็อาจกลายเป็นจุดเริ่มต้นของชีวิตบทใหม่ที่ยืนยาวกว่านั้น
สสส. และภาคีเครือข่ายจึงยังคงเดินหน้าสร้างระบบสนับสนุนและสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อการลด ละ เลิกเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ เพื่อให้การงดเหล้าในช่วงเข้าพรรษาเป็นมากกว่าการงดชั่วคราว แต่เป็นจุดเริ่มต้นของการลด ละ เลิกเครื่องดื่มแอลกอฮอล์อย่างต่อเนื่อง และนำไปสู่คุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นในระยะยาว
ที่มา : เวทีแถลงข่าว โครงการรณรงค์ฤดูกาลสุขปลอดเหล้าและงดเหล้าเข้าพรรษา ปี 2569 ภายใต้แนวคิด “90 วัน Challenge เก็บแต้มชีวิตที่ดีกว่า
เรื่องโดย : พลอยไพลิน นราพงษ์ Team Content www.thaihealth.or.th
