คนรุ่นใหม่ “เลือกไม่ดื่ม” เปลี่ยนไลฟ์สไตล์เข้าสังคม
น้ำเมาแค่ดริ๊งเดียว…อาจแลกมาด้วยทั้งอนาคต เมื่อคนรุ่นใหม่เริ่มตั้งคำถามว่า “การเข้าสังคมจำเป็นต้องดื่มจริงหรือ?”
ในอดีต ภาพของการชนแก้วแทบกลายเป็นสัญลักษณ์ของการเข้าสังคมของวัยรุ่นไทย ไม่ว่าจะเป็นงานเลี้ยงสังสรรค์ การเฉลิมฉลอง หรือกิจกรรมในรั้วมหาวิทยาลัย เครื่องดื่มแอลกอฮอล์มักถูกมองว่าเป็นตัวกลางของมิตรภาพและความสนุกสนาน
แต่วันนี้ ภาพจำดังกล่าวกำลังเปลี่ยนไปอย่างเงียบ ๆ คนรุ่นใหม่จำนวนไม่น้อยเริ่มเลือก “ไม่ดื่ม” ไม่ใช่เพราะถูกห้าม แต่เพราะพวกเขาเลือกด้วยตนเอง
เวทีเสวนา “Less Drink, More Life? ทำไมคนรุ่นใหม่เลือกไม่ดื่ม” จึงถูกจัดขึ้นเพื่อค้นหาคำตอบของปรากฏการณ์ทางสังคมที่กำลังเปลี่ยนผ่าน เปิดพื้นที่ให้นักศึกษา นักวิชาการ และภาคีเครือข่ายด้านสุขภาพ ร่วมสะท้อนมุมมองต่อพฤติกรรมการดื่มของเยาวชนไทยในยุคปัจจุบัน
เมื่อ “ไม่ดื่ม” ไม่ใช่ข้อจำกัด แต่คือทางเลือกของชีวิต
นายวิเชษฐ์ พิชัยรัตน์ กรรมการกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) กล่าวว่า…สิ่งที่เกิดขึ้นในปัจจุบันไม่ได้เป็นเพียงตัวเลขการดื่มที่ลดลง แต่สะท้อนการเปลี่ยนแปลงเชิงคุณค่าของคนรุ่นใหม่อย่างมีนัยสำคัญ
วันนี้เรากำลังเห็นคนรุ่นใหม่ตั้งคำถามกับการดื่มมากขึ้น การไม่ดื่มไม่ใช่การเสียโอกาสทางสังคมแต่เป็นการเลือกดูแลชีวิต สุขภาพ และอนาคตของตนเอง “ที่สำคัญเราไม่ควรลดคุณค่าของคนที่ไม่ดื่ม เพราะทุกคนนั้นมีอิสระ มีเสรีภาพในการคิดและการกระทํา ลดดื่มเท่ากับเพิ่มชีวิตที่มีสุขภาพดี” นายวิเชษฐ์ กล่าว
ข้อมูลจากสำนักงานสถิติแห่งชาติ ปี 2567 พบว่า… อัตราการดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ในกลุ่มเยาวชนอายุ 15–24 ปี ลดลงเหลือ 24.8% จาก 34.7% ในปี 2564 สะท้อนแนวโน้มการเปลี่ยนแปลงที่ชัดเจน
ขณะที่ผลกระทบจากแอลกอฮอล์ยังสร้างความสูญเสียทางเศรษฐกิจของประเทศมากกว่า 165,000 ล้านบาทต่อปี ตัวเลขเหล่านี้ชี้ให้เห็นว่า ปัญหาแอลกอฮอล์ไม่ได้กระทบเฉพาะผู้ดื่ม แต่ส่งผลต่อครอบครัว ชุมชนและสังคมโดยรวม
บทเรียนจากทั่วโลก ยืนยันเทรนด์เยาวชนดื่มลดลง รศ.ดร.นพ.อุดมศักดิ์ แซ่โง้ว จากมหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์ อธิบายว่า แนวโน้มเยาวชนลดการดื่มเกิดขึ้นในหลายประเทศทั่วโลก โดยเริ่มเห็นชัดตั้งแต่ช่วงทศวรรษ 2000 เป็นต้นมา
“ประเทศอย่างสหรัฐอเมริกา เยอรมนี หรือไอซ์แลนด์ พบว่า..เมื่อเยาวชนดื่มลดลง อัตราการบาดเจ็บและปัญหาสุขภาพที่เกี่ยวข้องกับแอลกอฮอล์ก็ลดลงตามไปด้วย”
เขาระบุว่า ปัจจัยสำคัญไม่ได้มีเพียงเรื่องสุขภาพ แต่รวมถึงการเปลี่ยนแปลงค่านิยม การดูแลจากครอบครัว และมาตรการควบคุมของรัฐ รวมถึงประสบการณ์ตรงของเยาวชนที่เคยได้รับผลกระทบจากการดื่มในครอบครัว
โลกดิจิทัลเปลี่ยนวิธีเข้าสังคมของคนรุ่นใหม่
นายกานต์ เชื้อวงศ์ จากมหาวิทยาลัยราชภัฏเทพสตรี สะท้อนว่า…รูปแบบการสร้างความสัมพันธ์ของวัยรุ่นยุคปัจจุบันเปลี่ยนไปอย่างมาก
“วันนี้การเข้าสังคมไม่ได้จำกัดอยู่ที่วงเหล้าอีกต่อไป พื้นที่ออนไลน์ กิจกรรมสร้างสรรค์หรือคอมมูนิตี้ความสนใจ กลายเป็นพื้นที่พบปะรูปแบบใหม่”
อีกปัจจัยสำคัญ คือ แนวคิดเรื่อง Digital Footprint หรือร่องรอยบนโลกออนไลน์ ซึ่งอาจส่งผลต่อโอกาสทางการศึกษาและการทำงานในอนาคตทำให้เยาวชนจำนวนมากระมัดระวังพฤติกรรมเสี่ยงมากขึ้น รวมถึงการดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์
เสียงจริงจากเยาวชน สนุกได้ โดยไม่ต้องเมา นางสาวธนพรรณญพร ทองขาว ตัวแทนนักศึกษามหาวิทยาลัยพะเยา เล่าว่า เคยพยายามดื่มเพื่อให้เข้ากับเพื่อน แต่กลับพบว่าไม่เหมาะกับตนเอง
“เคยลองดื่มเพื่อเข้าสังคม แต่ไม่ชอบทั้งรสชาติและอาการมึน อีกทั้งมีปัญหาสุขภาพ จึงตัดสินใจเลิกดื่มและพบว่ายังสามารถใช้ชีวิตกับเพื่อนได้อย่างมีความสุขเหมือนเดิม”
เธอมองว่า คนรุ่นใหม่มีทางเลือกในการใช้ชีวิตมากขึ้น ไม่ว่าจะเป็นการออกกำลังกาย การท่องเที่ยว หรือกิจกรรมสร้างสรรค์ที่เติมเต็มความสุขได้โดยไม่ต้องพึ่งแอลกอฮอล์
จาก Less Drink สู่ More Life
การลดการดื่มของคนรุ่นใหม่จึงไม่ใช่เพียงการเปลี่ยนพฤติกรรมส่วนบุคคล หากแต่สะท้อนการเปลี่ยนผ่านของสังคม ที่เยาวชนกำลังนิยามความสุข ความสำเร็จและการเข้าสังคมในรูปแบบใหม่
เพราะในวันที่การเข้าสังคมไม่จำเป็นต้องแลกด้วยสุขภาพหรืออนาคต การ “ไม่ดื่ม” จึงไม่ใช่การปฏิเสธความสนุกของชีวิต แต่คือการเลือกโอกาส ความปลอดภัยและคุณภาพชีวิตที่ยั่งยืนให้กับตนเองและสังคมในระยะยาว
สสส. ในฐานะผู้สนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ ยังคงเดินหน้าผลักดันการสื่อสารและการทำงานร่วมกับภาคีเครือข่าย เพื่อสร้างความรู้ ความเข้าใจ และเสริมพลังให้คนรุ่นใหม่มีทักษะในการตัดสินใจเลือกวิถีชีวิตที่เหมาะสมกับตนเอง
เรื่องโดย: อัจฉริยา คล้ายฉ่ำ Team Content www.thaihealth.or.th
ข้อมูลจาก: เวทีเสวนาค้นหาคำตอบ “Less Drink, More Life? ทำไมคนรุ่นใหม่เลือกไม่ดื่ม
