ประกาศชัดๆ รักยุคใหม่ ต้องไม่เสี่ยง
กล่าวกันว่า…ความรัก คือ สิ่งสวยงาม เราเติบโตมากับภาพความรักที่ถูกแต่งแต้มให้หวานละมุนเหมือนในนิยาย หนังและละคร จนคุ้นชินกับตอนจบแบบโรแมนติก แต่ในชีวิตจริงความรักไม่ได้มีเพียงด้านสวยงาม บางครั้งมันมาพร้อมแรงกดดันที่ยังไม่พร้อมและความเสี่ยงที่อาจเปลี่ยนเส้นทางชีวิตโดยไม่ทันตั้งตัว
ในโลกความจริงที่ซับซ้อนกว่าภาพฝัน คนรุ่นใหม่ไม่น้อยเริ่มมองความสัมพันธ์อย่างมีสติมากขึ้น ผลสำรวจความคิดเห็นเยาวชน อายุ 13–25 ปี จำนวน 3,185 คน ระบุ 73.4% เชื่อว่าความสัมพันธ์ที่ดีต้องตั้งอยู่บนการเคารพและให้เกียรติกัน 67.4% เห็นว่าการเข้าไปเกี่ยวข้องกับแอลกอฮอล์ ยาเสพติด การพนัน หรือบุหรี่ไฟฟ้า ส่งผลกระทบต่อความรักโดยตรง และกว่า 55.3% มองว่าความรักไม่จำเป็นต้องพิสูจน์ด้วยการมีเพศสัมพันธ์
เสียงเหล่านี้ ถูกหยิบยกขึ้นมาพูดคุยบนเวที “Active Youth รักต้องรู้…ความสัมพันธ์ที่ดีที่มากกว่า SEX รู้เท่าทันปัจจัยเสี่ยง” ณ ลานหน้าหอศิลปวัฒนธรรมแห่งกรุงเทพฯ เมื่อ 12 กุมภาพันธ์ 2569 เนื่องในวันวาเลนไทน์ โดย สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) ร่วมกับเครือข่ายเยาวชนลดปัจจัยเสี่ยง เครือข่ายสร้างเสริมสุขภาพเยาวชน และมูลนิธิเด็ก เยาวชน และครอบครัวกิจกรรมรณรงค์
ท่ามกลางบรรยากาศความรักในเทศกาลวาเลนไทน์ ดร.นพ.ไพโรจน์ เสาน่วม รองผู้จัดการกองทุน สสส.ชวนตั้งคำถามว่า…เหตุใดสังคมจึงมักตีกรอบความรักไว้ที่เรื่องเพศสัมพันธ์ทั้งที่ความรักที่แท้จริงยังหมายถึงการใส่ใจตัวเอง การดูแลคนรอบข้างและความรับผิดชอบต่อสังคม
ซึ่งวัยรุ่นวันนี้ต้องเผชิญแรงกดดันรอบด้าน ทั้งแอลกอฮอล์ บุหรี่ไฟฟ้า การพนันออนไลน์ และเพศสัมพันธ์ที่ไม่ปลอดภัย การรักตัวเองอย่างถูกต้อง คือ การดูแลพฤติกรรมของตนเองให้ปลอดภัย
ดร.นพ.ไพโรจน์ ย้ำว่า ความเสี่ยงในช่วงวาเลนไทน์ไม่ใช่ภาระของเยาวชนฝ่ายเดียว หากเป็นความรับผิดชอบร่วมกันของสังคมในการสร้างความรู้และเครื่องมือที่เหมาะสม เพื่อให้เด็กและเยาวชนตัดสินใจได้อย่างมีสติและเหมาะสมกับช่วงวัย
แนวคิดเรื่องการปกป้องตัวเองไม่ใช่เพียงทฤษฎี หากปรากฏชัดในชีวิตจริงของเยาวชนหลายคนให้เห็นเมื่อความรักต้องเผชิญบททดสอบจากพฤติกรรมที่บั่นทอนความสัมพันธ์ ดังเรื่องราวของ “นางสาวเอ” (นามสมมติ) คือ หนึ่งในภาพสะท้อนนั้น
เธอเติบโตในครอบครัวที่พ่อแม่แยกทางกัน ขาดความอบอุ่นตั้งแต่วัยเด็กและต้องเผชิญความสูญเสียเมื่อยายทวดจากไป ชีวิตที่เปลี่ยนแปลงหลายด้านทำให้เธอเรียนรู้ที่จะเข้มแข็งเธอคบกับแฟนมานานกว่า 3 ปี แต่ต้องเผชิญปัญหาเมื่อฝ่ายชายเกี่ยวข้องกับแอลกอฮอล์ บุหรี่ การพนันออนไลน์ และน้ำกระท่อม แม้ไม่ยุ่งเกี่ยวกับยาเสพติดโดยตรง
แต่พฤติกรรมเหล่านี้ ส่งผลต่อความสัมพันธ์และภาพลักษณ์ในสายตาคนรอบข้าง ในที่สุดเธอตัดสินใจเปิดใจพูดคุยและยืนยันจุดยืนว่า หากไม่ปรับเปลี่ยนพฤติกรรม ความสัมพันธ์คงเดินต่อไม่ได้ การตัดสินใจครั้งนั้นไม่ง่าย แต่แฟนของเธอเริ่มเลิกน้ำกระท่อมและทยอยลดแอลกอฮอล์กับบุหรี่
แม้ต้องเผชิญอาการถอนและนอนไม่หลับในช่วงแรก เธอยอมรับว่าสิ่งที่กระทบไม่ได้มีเพียงสุขภาพ แต่ยังรวมถึงความสัมพันธ์ ครอบครัวและอนาคต ความรักที่ดีจึงต้องกล้าพูด กล้าปฏิเสธ และไม่พากันเดินเข้าสู่ความเสี่ยง
เวทีในวันนั้นไม่ได้หยุดอยู่ที่เรื่องเล่าหนึ่งเรื่อง หากเปิดพื้นที่ให้เยาวชนอีกหลายคนลุกขึ้นแลกเปลี่ยนว่า “ความรักที่ดีควรหน้าตาเป็นอย่างไร” ในหัวข้อ “รักต้องไม่เพิ่ม…ปัจจัยเสี่ยง” นายวรพจน์ ชูช่วย นักศึกษามหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา สะท้อนว่า… เทศกาลวาเลนไทน์แม้เป็นวันแห่งความรัก แต่ก็อาจมีความเสี่ยงแฝงอยู่ หากรู้ไม่เท่าทัน ไม่ว่าแอลกอฮอล์ บุหรี่ไฟฟ้า ยาเสพติด หรือเพศสัมพันธ์โดยไม่ป้องกัน ซึ่งมักมาในรูปของคำชวนสั้น ๆ ว่า “ลองหน่อยไม่เห็นเป็นไร”
เขาอธิบายว่า ความเสี่ยงจำนวนมากไม่ได้มาในรูปความรุนแรงชัดเจน แต่อาจมาในรูปความสนุก ความอยากรู้อยากลอง หรือแรงกดดันจากเพื่อน โดยเฉพาะแอลกอฮอล์ที่ส่งผลต่อการตัดสินใจ ทำให้ขาดสติและอาจนำไปสู่ผลลัพธ์ที่ไม่ตั้งใจ
“ความรักที่ดีไม่จำเป็นต้องมีสิ่งเสพติดเข้ามาเกี่ยวข้อง” เขาทิ้งท้าย พร้อมชวนเลือกความสัมพันธ์ที่ปลอดภัย และเลือกอนาคตที่ตนเองภาคภูมิใจ
นอกจากการไม่เพิ่มความเสี่ยง เวทียังชวนขยับมุมมองไปอีกขั้นว่า ความสัมพันธ์ที่ดีต้องตั้งอยู่บนการเคารพความแตกต่างในหัวข้อ “เพศสภาพไม่ใช่ข้อจำกัด…แต่คือพลังของการเติบโต”
นายสรศักดิ์ ยุบลรัตน์ นักศึกษามหาวิทยาลัยสวนดุสิต ชวนมองความหลากหลายทางเพศในมุมใหม่ เขาเชื่อว่า หากสังคมเปิดพื้นที่และให้โอกาสอย่างเท่าเทียม ความแตกต่างจะไม่ใช่เรื่องที่ต้องตั้งคำถาม
จากประสบการณ์ส่วนตัว เขาเติบโตในสภาพแวดล้อมที่ไม่จำกัดตัวตนทำให้สามารถใช้ชีวิตและแสดงศักยภาพได้เต็มที่ คุณค่าของคนจึงไม่ได้อยู่ที่เพศสภาพ แต่อยู่ที่สิ่งที่แต่ละคนสร้างให้กับสังคม และในความสัมพันธ์ ความรักควรตั้งอยู่บนความสบายใจ การเคารพและการเดินไปข้างหน้าร่วมกัน
ท้ายที่สุดเวทีครั้งนี้ ไม่ใช่เพียงกิจกรรมตามเทศกาล แต่คือ พื้นที่สื่อสารที่ทำให้ข้อมูล ข้อเท็จจริง และเสียงของเยาวชนทำงานร่วมกันอย่างมีความหมาย
สสส. ในฐานะผู้สนับสนุน ยังคงเดินหน้าผลักดันการสื่อสารที่สริมพลัง ให้คนรุ่นใหม่มีความรู้ ทักษะ และความมั่นใจในการตัดสินใจ เพื่อให้ “ความรัก” เป็นพลังบวกที่ไม่ทำร้ายตนเองหรือผู้อื่นและร่วมกันสร้างสังคมที่ปลอดภัยและเติบโตไปด้วยกันอย่างยั่งยืน
เรื่องโดย: พลอยไพลิน นราพงษ์ Team Content www.thaihealth.or.th
ข้อมูลจาก “งาน Active youth รักต้องรู้ ความสัมพันธ์ที่ดี ที่มากกว่า SEX รู้เท่าทันปัจจัยเสี่ยง”
